Trots op Nederland, dat waren ze wel, de musicologen die zich decennia hebben ingezet voor het onderzoek naar onze ‘landgenoten’. De grote componisten van de Renaissance werden liefkozend ‘De Nederlanders’ genoemd. Als echte handelaars brachten deze musici hun meesterwerken naar het zuiden, voorbij de bergen, naar Italië, waar zij genieën als Monteverdi beïnvloedden. Zoals altijd bleek de werkelijkheid genuanceerder. Grenzen waren in de vijftiende en zestiende eeuw niet zo vastomlijnd, en de ‘Nederlandse componisten’ waren niet zo Nederlands als we dachten. Het gebied waar zij vandaan kwamen bestrijkt een internationaal gebied van Noord-Brabant tot aan België en dan ook nog eens een groot deel van Noord-Frankrijk.

In zo’n honderdvijftig jaar, van 1400 tot 1550, wist deze groep componisten wel een onwisbare stempel te drukken op de muziek van de Renaissance. De kunst van de polyfonie (het combineren van verschillende gelijkwaardige melodieën tot een geheel) hebben zij volledig weten uit te putten. Voor ons oor is deze muziek dan ook compleet anders dan latere muziek, waar meestal één hoofdmelodie door akkoorden begeleid wordt. Maar deze ‘democratische’ gelijkwaardigheid van melodieën kan er wel voor zorgen dat je steeds weer andere lagen hoort. Een flinke duik in de Renaissance polyfonie kan daarom zeer verslavend werken. Laat je verleiden door deze tijdlijn! (TC)